FORS═đAN | LEITA | GREINASAVN | SLËđIR | SAMBAND
INNIHALD
  • Břrß­i­ (1163)
  • B°kur (30)
  • Fˇlkatingi­ (24)
  • Greinir (10)
  • ═trˇttur (88)
  • L°gtingi­ (234)
  • R°­ur (45)
  • Spyr Jˇgvan (52)
  • Vi­merkingar (15)
  • Ymist (145)


  • KUNNING
  • Um sÝ­una
  • Ăvis°ga
  • Bˇka˙tgßvur
  • Sjˇnvarpslřsing
  • Samr°­ur
  • Vallřsing 2001
  • Břrß­svali­ 2000
  • Eitt 100 ßra strÝ­

  • FLEIRI GREINIR
  • Hon teknar rŠ­umyndir Ý sk˙lamßlum
  • Střringina aftur ß beint
  • 10 miˇ eyka til eldrar°kt og heimatŠnastu
  • VinnulÝvi­ mß blˇma
  • Vestara bryggja og vinnuliga virksemi­
  • Tey flokkast um okkara valskrß
  • Fˇlki­ fyrst og fremst
  • Nřggj bˇk frß Jˇgvan Arge


  • 26.04.2017 | Evni: R°­ur
    Flaggi­ einsamalt ger j˙ onki
    ôTa­ er ein serstakur hei­ur at ver­a bi­in til flaggr°­ara Ý Fßmjin, tÝ her Ý gomlu VesturvÝk hjß Doffanum og Jansaguttunum er fyrsta stˇra eintaki­ av tjˇ­flaggi okkara var­veitt. Ta­ er fßminingum og bygdini til miklan sˇma, at okkara krossmerki hevur fingi­ plßss Ý sjßlvari Fßmjins kirkju.

    Ta­ var eisini her Ý bygdini, Merki­ veittra­i ß fyrsta sinni Ý F°royum. Unglingin ˙r h˙sunum vesturi ß Fl°tti, Jens Olivur Lisberg, eisini Štta­ur ˙r Smi­uni, var ein av monnunum aftanfyri flaggi­. Hann hev­i ta­ vi­ sŠr heim Ý summarfrÝ og lat ta­ veittra her tann 22. juni 1919.

    SÝ­ani hevur Merki­ veittra­ vÝ­a um heimin. F°roysk skip hava siglt um allan kn°ttin undir Merkinum, f°roysk Ýtrˇttafˇlk hava kappast undir tÝ um allan heim, og onnur f°roysk umbo­ hava veri­ ˙ti Ý heimi vi­ Merkinum Ý sÝnum skj°ldri.

    F°royingar royna seg eisini sum fjallaklintrarar ß heimsins hŠgstu fj°llum. Tß hava teir havt Merki­ vi­ sŠr. ěrindini vˇr­u ikki hildin vera fullgj°rd, fyrrenn Merki­ hev­i veittra­ ovast ß Mont Blanc Ý 2010, ß Aconcagua Ý Su­ur Amerika Ý 2012 og ovast ß heimsins hŠgsta fjalli Mont Everest Ý 2014.

    Ja, t˙ kanst fara heilt upp ß Mont Everest vi­ Merkinum. T˙ kanst kappast Ý flestu Ýtrˇttagreinum heimsins undir Merkinum. Men eitt er eftir enn. T˙ kanst ikki undir Merkinum luttaka ß Ýtrˇttastevnuni yvir allar, teimum olympisku leikunum. Vit l˙ka sn°gt sagt ikki treytirnar, tÝ vit ver­a ikki mett sum fullgˇ­ sjßlvst°­ug tjˇ­.

    Kravdu lˇggßvuvald til l°gtingi­

    S°gan um Merki­ byrja­i eftir fyrra heimsbardaga. Studentarnir Janus ěssursson og Jens Olivur Lisberg komu Ý Keypmannahavn nˇgv saman vi­ Ýslendskum studentum og vˇru sera hugtiknir av teirra fosturlandsalski og sjßlvbjargnisanda.

    Teir vˇru vi­ ß Ýslendsku veitsluni fyri sjßlvsstřrinum 1. desember Ý 1918, og h°vdu merkt sŠr, at Ýslendingar h°vdu fingi­ sÝtt egna krossmerki vi­urkent longu Ý 1913.

    Janus ěssursson tˇk til, at f°royingar flagga­u vi­ einum merki, sum ikki var f°royskt, tß i­ teir anna­hv°rt bo­a­u frß sorg ella gle­i. N˙ settu studentarnir sŠr fyri at gera eitt rŠttiligt f°royskt flagg Ý sta­in fyri ve­ra- og tjaldursmerkini, sum higartil h°vdu veri­ nřtt.

    Jens Olivur tˇk til, at ôskulu f°royingar eina fer­ koma so langt, at teir allir vilja draga eina lÝnu og rˇgva ß sama bßti, mß bßturin hava eitt merkiö.

    Studentarnir vˇru eisini sera eldhuga­ir fyri teimum sjˇnarmi­um, sum amerikanski forsetin Woodrow Wilson bar fram um at skipa eina Fˇlkasamgongu, har allar tjˇ­ir skuldu eiga sess, og allar tjˇ­ir hava frŠlsi til at rß­a fyri sÝnum egnu vi­urskiftum.

    Studentafelagi­ heitti Ý 1919 ß l°gtingi­ um at krevja, at tann grundlˇgin, sum var Ý umb˙na Ý Danmark, var­ or­a­ solei­is, at F°roya l°gting kundi fßa lˇggßvuvald, uttan at grundlˇgin harvi­ skuldi broytast.

    L°gtingi­ tˇk undir vi­ hesi ßheitan, men meir spurdist ikki burtur ˙r ß hesum sinni. ═ mars 1919 var flaggi­ einmŠlt gˇ­kent Ý Studentafelagnum, og Ý juni h°vdu f°royingar ta­ vi­ ß ˙tfer­ Ý Nor­mansdalinum Ý Fredensborg.

    Ein s°ga er, at arkitekturin ß Tv°royri, Johan Hofgaard, var flaggberi, men honum dßmdi ikki at bera Merki­ framvi­ kongliga slottinum. TÝ tˇk unglingin Kjartan Mohr yvir sum merkisma­ur og bar Merki­ gj°gnum skerseldin.

    Vßgbingurin Gunnar Dahl Olsen var tann fyrsti, sum yrkti um Merki­:

    Reytt sum blˇ­ og fannahvÝtt, og blßtt sum havsins bylgja ver­ heilsa­ F°roya flaggi frÝtt, sum f°royingum skal fylgja frß v°ggu og til sv°rtu gr°v ľ yvir lond og yvir h°v.

    Jens Olivur var tann kveikjandi og eggjandi sßlin Ý f°royska studentalÝvinum Ý Keypmannahavn. Hann las l°gfr°­i, og hansara hugur stˇ­ til at gerast hŠgsti embŠtisma­ur Ý F°royum.

    Hann tˇk 1. part Ý 1920, men doy­i av sj˙ku longu sama ßri­ bert 23 ßra gamal. Studentafelagi­ Ý Keypmannahavn hei­ra­i hann vi­ v°krum gravsteini her Ý Fßmjins kirkjugar­i vi­ ßskrift eftir meginskaldi­ Janus Djurhuus: ôUngur fˇrt t˙ felags-brˇ­ir, t˙ vart drongur a­algˇ­urö.

    ┴ sjˇgvi og landi

    Merki­ fekk skjˇtt gˇ­a undirt°ku Ý F°royum. Flagga­ var­ beinanvegin vi­ tÝ ß fˇlkafundum og °­rum samkomum, og skjˇtt fˇru bßtar og skip eisini at br˙ka Merki­. ═ 1930 var eitt beiskt strÝ­. Danska stjˇrnin fekk okkara flagg strika­ ß 1000 ßra hßtÝ­ini ß Tingv°llum, og sjßlvt l°gtingi­ sřtti fyri at flagga vi­ tÝ ß 900 ßra haldinum fyri dey­a Ëlavs kongs Halga.

    Tß prŠdikan hendan ˇlavs°kudagin var­ hildin ß donskum, var ru­ulleikin fullkomin. Bara 11 tingmenn vˇru vi­ Ý skr˙­gonguni oman Ý kirkjuna. 12 settust aftur, tÝ teir vildu ikki lř­a ß danska prŠdiku ein slÝkan hßtÝ­ardag. Hetta var helst dyggiligasta mˇtmŠli, sum nakrantÝ­ var sŠ­ Ý F°royum.

    Stˇr g°la stˇ­st av, at Merki­ var­ hongt ˙t av loftsvindeyganum Ý l°gtinginum, samstundis sum Dannebrog fall ni­ur ß eina stong Ý skj°ldrinum. Pßll Ý Kirkjub° rˇpti ôLeingi livi­ f°royska flaggi­ö, og amtma­urin rˇpti ôTag den klud bortö. Pßll bˇndi fekk 300 krˇnur Ý bˇt fyri sÝna herfer­. F°roya flaggfelag rinda­i bˇtina og vi­ vi­merkingini: ôVit mˇtmŠla, hevja okkara flagg og krevja okkara rŠtt.ö

    StrÝ­i­ um flaggi­ helt fram °ll trÝatißrini, ikki minst Ý tinginum, sum alt eftir, um sambandi­ ella sjßlvstřri­ rßddi, flagga­i anna­hv°rt vi­ Danneborg ella Merkinum. Og flaggmßli­ var ikki loyst, tß F°royar vˇr­u hersettar Ý aprÝl 1940.

    N˙ orna­i ta­ politiska landslagi­. Longu sama dag, sum Danmark var hersett, frŠttist Ý havnarg°tum, at fˇlk vildu hava l°gtingi­ at lřsa F°royar sum sjßlvst°­ugt land. Dagin eftir var­ Christian kongur 10. frßkoyrdur Ý ═slandi. ═ Havn var stˇr mannam˙gva Ý g°tunum allan dagin. Tingi­ hev­i fund, men hur­arnar vˇru lŠstar.

    Hˇsdagin 11. aprÝl seg­i Churchill Ý BBC, at Ongland hev­i tiki­ F°royar. 12. aprÝl kasta­u tveir lŠttir enskir oy­arar akker Ý Havn. Tveir yvirmenn fˇru ni­an til amtmannin. Leygardagin 13. aprÝl kasta­i ein enskur kr˙ssari akker ß Havnini og setti 250 hermenn ß land. Teir marsjera­u ni­an Ý Klubban, Tˇrsh°ll og Sjˇnleikarh˙si­. ěgiliga nˇgv fˇlk var Ý g°tunum og njˇsna­ist.

    Třska radioavÝsin seg­i, at onglendingar h°vdu tiki­ třska konsulin Ý F°royum Richard B. Thomsen ß Tv°royri. Konan visti ikki, hvar hann var, seg­ist. Neyvan er nˇgv satt Ý hesum, skriva­i pßpi mÝn Ý dagbˇk sÝna.

    Bretar velja Merki­

    S°rvßgssluppin ôEysturoygginö var longu 11. aprÝl ste­ga­ ni­ri vi­ Orknoyggjar og bi­in um at strika danska flaggi­. Skiparin vÝsti hermonnunum ß f°royska flaggi­, og bretarnir gˇvu bo­ um at heysa ta­.

    ═ Aberdeen vˇr­u fleiri fl°gg gj°rd eftir hesum flaggi, og so p° ß p° komu skip aftur ˙r Bretlandi undir Merkinum. Ongin st°­a var tikin Ý F°royum. Amtma­urin helt upp ß Dannebrog.

    Dagbˇkin 23. aprÝl: Amtma­urin sendir bo­ ˙t ß trolaran ôNor­b˙gvanö um at taka f°royska flaggi­ ni­ur, ß­renn hann fer til Onglands. Skiparin svarar, at ta­ hevur hann ikki stundir til. Hann skal hugsa um ta­, til hann kemur uppaftur.

    TÝ­indi ganga um, at amtma­urin hevur uppskot um eitt gr°nt flagg vi­ hvÝtum krossi. Fˇlki­ °sist upp. Edward Mitens sigur, at krÝgsnevndin tingast um flaggspurningin. Jˇannes Patursson heldur ikki, at amtmansuppskoti­ er samtykt.

    24. aprÝl ljˇ­ar, at landsnevndin hevur felt amtmansuppskoti­, men amtma­urin heldur kortini upp ß sÝtt. Ungmannafelagi­ Merki­ kallar til fund ß Tingh˙sv°llinum um kv°ldi­. ěgiliga stˇr mannam˙gva kemur saman. Fundurin samtykkir at heita ß amtmannin um at br˙ka f°royskt flagg ß skipunum.

    Fari­ ver­ur vi­ 11 f°royskum fl°ggum ß odda oman til amtmannin vi­ fundarsamtyktini. Amtma­urin svarar, at hann hevur mˇtmŠlt hjß bretum, at f°royingar fara at sigla undir °­rum enn Dannebrog. Hann sigur ta­ vera ˇsatt, at hann hevur skoti­ gr°na flaggi­ upp.

    N˙ var­ fari­ ˙t til bretska sendimannin Ý RŠttarß vi­ einum brŠvi, sum seg­i, at stˇrur partur av F°roya fˇlki vildi ikki hava anna­ flagg enn ta­ f°royska. Kv°ldi­ enda­i vi­ ôT˙ alfagra land mÝttö ß Tingh˙sv°llinum.

    Hˇsdagin 25. aprÝl bo­ar bretska flotalei­slan frß, at °ll f°roysk skip skulu hava f°roysk fl°gg. Amtma­urin jßttar eftir ľ sum umst°­urnar eru. Fundur er aftur ß Tingh˙sv°llinum. Fˇlk ynsktu hv°r °­rum til lukku. SÝ­ani var skr˙­gonga ˙t til konsul Mason, har enski og f°royski tjˇ­sangurin vˇr­u sungnir og fl°ggini heilsa­u.

    Skr˙­gongan fˇr sÝ­ani gj°gnum allan břin og enda­i ß Tingh˙sv°llinum. Longu hetta kv°ldi­ var­ heitt ß fˇlki­ um Ý framtÝ­ini at vir­a, at 25. aprÝl er flaggdagur F°roya. Tňa ôN˙ dagurin at enda erö var sungin, slˇ mannam˙gvan ring ß Tingh˙sv°llinum.

    ôFlaggi­ einsamalt ger j˙ onkiö

    26. aprÝl eru nˇgv f°roysk fl°gg vundin ß stong Ý Havn. Tey, sum ikki hava stong, hava hongt flaggi­ ˙t av vindeyganum. ěll skipini flagga vi­ f°royskum flaggi, og trolarin ôTˇr Iö hevur °ll signalfl°ggini uppi.

    Skr˙­gonga fer ˙t ß keiina, har Jˇannes Patursson takkar sjˇmonnum fyri teirra avrik. Ëla Jßkup Jensen takkar sjˇmanna vegna. Skr˙­gongan fˇr sÝ­ani aftur ß Tingh˙sv°llin.

    Dagin eftir gekk ein adressa Ý Havn. Endamßli­ var at senda Jˇannes Patursson og a­rar bygdarmenn ˙r Havnini, um kravgongurnar hildu fram.

    Dßnjal Pauli Ý B˙­ini ß Velbasta­ var systirsonur Jens Olivur Lisberg. Eg spurdi hann einafer­, hv°nn třdning Merki­ hev­i havt fyri hann. J˙, Dßnjal var ˇgvuliga fegin um Merki­ og tann leiklut, sum mammubeiggin hev­i havt, men sum tann politiski persˇnurin, hann var, leg­i hann aftrat: ôFlaggi­ einsamalt ger j˙ onkiö.

    Merki­ er frß tÝ­ini eftir fyrra heimsbardaga, og studentaflaggi­ fekk sum frßlei­ nˇgvar vi­urkenningar, men av tÝ, at F°royar ikki hava rokki­ mßli­ um fult frŠlsi til at avgera sÝni egnu vi­urskifti, sleppur Merki­ ikki inn um allar dyr kring heimin.

    Vˇnandi kemur eisini tann dagur, tß Merki­ veittrar allasta­ni, javnbjˇ­is °­rum merkjum.

    Jˇgvan Arge Ý Fßmjin 25.04.2017

    ---


    < LÝti­ mansligt lokabragd | ┌TVARPIđ 60 ┴R >

    BěKURNAR

    SPYR JËGVAN
    Her ber til at seta Jˇgvani spurningar. Allir relevantir spurningar ver­a vanliga svara­ir innan 24 tÝmar. Spurningar og svar sÝggjast her.

    HENTLEIKAR
  • Ger hesa sÝ­una til tÝna byrjunarsÝ­u!
  • BÝlegg b°kur


  • Jógvan Arge, Tjarnardeild 12, 100 Tórshavn, tlf. 31 55 47, fartlf. 21 55 47

    EINSLISTIR