FORSÍĐAN | LEITA | GREINASAVN | SLÓĐIR | SAMBAND
INNIHALD
  • Býráđiđ (1163)
  • Břkur (30)
  • Fólkatingiđ (24)
  • Greinir (10)
  • Ítróttur (88)
  • Lřgtingiđ (234)
  • Rřđur (44)
  • Spyr Jógvan (52)
  • Viđmerkingar (15)
  • Ymist (144)


  • KUNNING
  • Um síđuna
  • Ćvisřga
  • Bókaútgávur
  • Sjónvarpslýsing
  • Samrřđur
  • Vallýsing 2001
  • Býráđsvaliđ 2000
  • Eitt 100 ára stríđ

  • FLEIRI GREINIR
  • 10 mió eyka til eldrarřkt og heimatćnastu
  • Vinnulíviđ má blóma
  • Vestara bryggja og vinnuliga virksemiđ
  • Tey flokkast um okkara valskrá
  • Fólkiđ fyrst og fremst
  • Nýggj bók frá Jógvan Arge
  • Vandi fyri óviđkomandi atlitum
  • Musikkskúlin á vegamóti


  • 07.12.2014 | Evni: Býráđiđ
    Jól í Kirkjubř


    Bođar tú til allar tjóđir:
    ćra skalt tú fađir tín,
    ćra skalt tú tína móđur,
    so tćr fylgir signing mín.
    Landiđ gevi eg tćr tá,
    leingi tú har liva má,
    fólkiđ títt tá skal eg kenna,
    međan řld um řldir renna.

    Řrindiđ er úr einum sera hugtakandi fosturlandssangi eftir Jóannes Patursson. Ein sangur um at varđveita arvin eftir forfedrarnar.

    Helt, eg kundi brúka burtur úr honum, nú vit fara at tendra jólatrćiđ eftir guđstćnastu í Sóknarkirkjuni í Kirkjubř. Ein hugtakandi lřta í elstu kirkju í Fřroyum, sum hevur sín uppruna í 1100 talinum. Eina slíka lřtu kann hugurin fara at reika.

    Fřroyamál og stríđiđ fyri tí hevur havt sínar góđu stuđlar í Kirkjubř. Jóannes bóndi var ein oddamađur fyri jólafundinum um at verja Fřroyamál og Fřroyasiđir, og í Fřringafelag, hvřrs fremsta stevnumiđ var at fáa Fřroya mál til ćru í kirkju og á tingi.

    Jóannes bóndi virkađi eftir hesum stevnumiđi. Bróđurin Sverre Patursson var íđin nýtari av fřroyskum máli í sínum tíđindamanna- og rithřvundavirki. Tađ var systirin Sannulena Patursson eisini í sínum blađstarvi. Siggert brúkti mest fremmand mál, tá hann segđi frá sínum ferđum um heimin.

    Í seinni árum hevur sjálv ímyndin av at fara vćl um fřroyska máliđ, Jóhan Hendrik, sitiđ júst her í Kirkjubř.

    Smáu málini í vanda
    Ein spurningur, sum í dag er frammi millum teirra, sum umbođa tey smáu málini, er vandin, tey eru í. Eitt nú, at norđurlendingar mangan tosa saman á enskum, tí teir halda seg ikki til at skilja grannamálini.

    Einasta kvinnan í íslendska forsetastólinum er sendifrúa fyri UNESCO viđ serligari ábyrgd fyri smáu málunum. Hon heldur, at fřroyingar eru teir, sum hava besta máskiliđ í Norđurlondum, og ivast ikki í, at hetta er eitt úrslit av, at vit hava veriđ noydd at stríđast fyri móđurmálinum.

    Vígdis Finnbogadóttir heldur, at máliđ hevur serligan sřguligan týdning í Norđurlondum, tí norđurlendingar hava ikki so nógvar og stórar borgir at vísa á, sum tey hava suđuri í Evropa. Hinvegin, sigur Vígdis, hava vit Orđini. Máliđ er okkara borg, og máliđ knýtur bond aftur í okkara sřgu.

    Hetta er ikki hissini lýsing av týdninginum, sum móđurmáliđ hevur, og niđurstřđan hjá Vígdis Finnbogadóttir er, at skula tey smáu málini ikki týnast, so rćđur um at vekja tey ungu fyri málinum, vekja áhugan hjá ungdóminum fyri at rřkja og bera móđurmáliđ víđari.

    Hetta er eitt, sum er uppi í tíđini, men tađ er ikki nýtt fyri okkum. Eg haldi, at tey vistu tađ longu í 1888, og tí lřgdu tey seg í tí rembingini fyrst og fremst eftir at fáa Fřroyamál aftur til ćru. Jóannes yrkti:

    Fřroya mál á manna tungu
    merkir: her býr Fřroya fólk
    slektir fornu og tćr ungu
    eyđkendu seg sum ein bólk,
    iđ helt fast viđ fedramál,
    virdu tađ av hug og sál,
    gloymdu ikki ćttarbandiđ;
    byggja tí enn hetta landiđ.

    Katólskur miđdepil
    Eg dugi ikki at siga, hvussu langt aftur í sřguna jólatrćiđ í Kirkjubř rřkkur, men so mikiđ veit eg, at jólini eru gomul her, og óivađ hava heiđin jól veriđ drukkin í Kirkjubř áđrenn kristnu jólini. Kirkjubřur var eisini miđstřđin í teimum kristnađu Fřroyum, og vit kunna ímynda okkum, at teir katólsku bisparnir og prestarnir á biskupssetrinum á sín hátt hava gjřrt almikiđ burtur úr jólunum.

    Tađ er alsamt stórur áhugi fyri at fáa greiđu á meir enn 1000 ára longu sřguni hjá hesum stađ, tí granskingin higartil hevur stađfest, at nógvir loynidómar eru fjaldir í miđaldarsřguni. Hetta var eisini ein spurningur, sum upptók kirkjubřmannin Erlend Patursson, sála.

    Eina ferđ, eg hitti hann, sigur hann: Tú Jógvan. Heldur tú, at tađ er frekt at fara suđur til Rómaborg og banka upp á hjá pávanum at spyrja, um eg kann sleppa niđur í kjallaran hjá honum at leita eftir gomlum skjřlum um Kirkjubř? Kanska sigur hann ja, tá eg leggi aftrat, at eg eri ćttađur úr gamla biskupssetrinum og uppkallađur eftir einum hřgt virdum katólskum bispi í Fřroyum. Eg helt so viđ.

    Jólini eru barna- og familjuhátíđin, sum vit gleđa okkum til. Břrnini eru vćlhýrd og hava ikki stundir at bíđa, tí jólakalendarin skal latast upp hvřnn morgun. Fyri framman er jólaaftan. Tá verđur spennandi at vita, um jólamađurin hevur fingiđ hendur á teirri rřttu gávuni. Tađ ivist eg ikki í.

    Í řllum jólastákinum gloyma vit kortini ikki, at jólabođskapurin framvegis er hin sami: Friđur á jřrđ og í menniskjum góđur tokki. Eg fari at takka řllum, sum hava fyrireikađ hesa hugnalřtu, og ynskja tykkum řllum somlum, eini gleđilig jól – og ongantíđ betur, um tey verđa hvít. Og nú verđur jólatrćiđ tendrađ.

    Jógvan Arge


    < Jólatrćiđ í Miđheiminum | Loypa bukk um bíđilistan >

    BŘKURNAR

    SPYR JÓGVAN
    Her ber til at seta Jógvani spurningar. Allir relevantir spurningar verđa vanliga svarađir innan 24 tímar. Spurningar og svar síggjast her.

    HENTLEIKAR
  • Ger hesa síđuna til tína byrjunarsíđu!
  • Bílegg břkur


  • Jógvan Arge, Tjarnardeild 12, 100 Tórshavn, tlf. 31 55 47, fartlf. 21 55 47

    EINSLISTIR