FORSÍĐAN | LEITA | GREINASAVN | SLÓĐIR | SAMBAND
INNIHALD
  • Býráđiđ (1163)
  • Břkur (42)
  • Fólkatingiđ (24)
  • Greinir (11)
  • Ítróttur (89)
  • Lřgtingiđ (234)
  • Rřđur (47)
  • Spyr Jógvan (52)
  • Viđmerkingar (15)
  • Ymist (145)


  • KUNNING
  • Um síđuna
  • Ćvisřga
  • Bókaútgávur
  • Sjónvarpslýsing
  • Samrřđur
  • Vallýsing 2001
  • Býráđsvaliđ 2000
  • Eitt 100 ára stríđ

  • FLEIRI GREINIR
  • Mín krýnika 5 - ummćli
  • Nýggj krýnika í bókabúđunum
  • Merkiđ 100 ár
  • ÍSF fyllir 80 ár (4/4-2019)
  • Óvanliga informativ bók
  • Yvir til Bryggjubakka
  • Nýggj bók frá Jógvan Arge
  • Nýggj bók frá Jógvan Arge


  • 06.03.2014 | Evni: Býráđiđ
    Kommunur og eldrařkiđ
    Takki Landsfelag Pensjónista fyri innbjóđing at luttaka í hesum fundinum í Glćmuni í Kvívík. Eg haldi, at hetta er eitt gott átak, og eisini eitt átak, sum er neyđugt í hesum dřgum.

    Veruleikin er jú, at vit vita lítiđ um, hvussu střđan verđur á eldrařkinum um skamma stund, og kommunurnar vita ei heldur, hvar tćr flóta ella sřkka í nćstu framtíđ. Tađ břtir ikki um vánirnar, at landsstýriđ áhaldandi vil tveita fleiri og fleiri uppgávur og útreiđslur, sum ikki hoyra til eldrařkiđ, men meira til heilsuřkiđ, út til okkara at varđa av.

    Mćr hóvar yvirhřvur ikki, at landiđ grýtur hetta alt í fřvningin á kommununum. Hřvuđsgrundin er, at eg óttist fyri, at hetta verđur ein so stórur og flřktur biti fyri kommunurnar, at tćr verđa noyddar at gera seg inn á řll mřgulig onnur málsřki fyri so dánt at kunna gera sínar skyldur á hesum řkinum. Tá verđur lítiđ vunniđ.

    Onki hevđi veriđ meira nattúrligt enn, at landsstýriđ og lřgtingiđ upprađfestu eldrařkiđ á síni egnu fíggjarlóg og settu seg sjálvi á odda fyri at bjóđa pensjonistum og řđrum treingjandi mannsřmilig og javnbjóđis kor kring alt Fřroya land.

    Bođanesheimiđ og kassahugsan

    Tađ er ikki so langtsíđani, landiđ og kommunurnar býttu barnaansingina og eldrařkiđ ímillum sín. Tá var avtalan, at kommunurnar tóku barnasansingina upp á seg, og landiđ átók sćr eldrařkiđ, alt, sum tađ var. Kommunurnar tóku barnaansingina í álvara. Landiđ gjřrdi lítiđ og onki viđ eldrařkiđ.

    Ikki fyrrenn ein kommuna í Norđstreymi sřkti lřgtingiđ um studning til eitt ellis- og rřktarheim, hendi nakađ. Tá fór landiđ at bjóđa kommunum generelt ávísar upphćddir pr. song á sambýlum og ellisheimum, um kommunurnar átóku sćr at byggja. Landiđ treytađi sćr í mesta lagi at gjalda helvtina. Úrslitiđ varđ, at landiđ rindađi nógv minni enn helvtina og kommunurnar nógv meir.   Vit í Havnar kommunu hřvdu ćtlanir um at vera modernađ á eldrařkinum. Vit ćtlađu at byggja eitt heim ella eitt kompleks, sum tók atlit til teir nýggjastu tankarnar innan eldrařkiđ, har střrri dentur var lagdur á fyribyrging og spakuliga innslúsing heldur enn á drúgvt uppihald á rřktarheimi.

    Vit teknađu og tingađust í fleiri ár. Men tá vit hildu okkum vera komin á mál viđ křnari ráđgeving frá almannamálaráđnum, vildi landiđ ikki spćla viđ. Nú noktađi landiđ at fíggja stóran part av tí, sum tađ hevđi mćlt okkum til. Landiđ vildi bara skoyta eitt sindur upp í til rřktarheim.

    Fyri at siga, sum er, lřgdu vit tá um til kassateinking og bygdu ellis- og rřktarheimiđ, sum nú stendur á Bođanesi. Viđ tí var tann akutti třrvurin so at siga loystur, men tćr fjřlbroyttu og framkomnu eldraloysninar vórđu fyri ein stóran part verandi í skuffuni, tí ábyrgdarhavarin vildi ikki spćla viđ.

    Fokus er rćtt

    Í dag er púra greitt, at í eldrapolitikkinum hjá landinum hevur ov stórur dentur veriđ lagdur á at byggja rřktarheim. Denturin hevur veriđ so stórur, at Fřroyar hava lutfalsliga nógv fleiri rřktarheimspláss enn grannalondini. Hetta hevur aftur havt viđ sćr, at tađ er fariđ at sansa at fíggjarliga hjá landskassanum, tí rřktarheimsrakstur er nógv dýrast av řllum eldrarřktartćnastum.

    Allar kanningar siga greitt, at tey eldru vilja helst búgva heima. Hetta var eisini stađfest í eldraálitinum hjá landinum fyrst í hesi řldini, men stađfestast má, at síđani tá hevur veriđ smátt viđ ítřkiligum átřkum at tryggja, at tey eldru kunnu búgva sum longst heima.

    Endurmenning er so smátt fingin í lag, men tađ nyttar lítiđ, tá heimahjálpin er skorin niđur um řklarnar. Í Tórshavnar kommunu hava vit sjálvi valt at gera ymsar ábřtur at stimbra tey heimabúgvandi, bćđi viđ Tilhaldinum og ítrivunum har og Heilrćđi, sum aftrat heimavitjanum hevur stađiđ fyri kropsvenjingum og nú eisini samdřgursrehabilitering á Bođanesheiminum.   Tey, sum hava skil fyri tí, meta, at fokusiđ er rćtt í lógaruppskotinum frá landsstýrinum um heimatćnastu og eldrarřkt viđ tilbođum og tćnastum, sum eru ćtlađ teimum heimabúgvandi.

    Men tađ er ein trupulleiki, at tá kommunurnar skula yvirtaka řkiđ, skulu tćr skipa tćnastur, sum eru vánaligar ella als ikki eru til í dag. Her er sostatt eitt stórt glopp millum tey ćtlađu lógarkrřvini um tćnastur og veruleikan á eldrařkinum í dag.

    Uppi í hesum er bústađarmarknađurin. Tađ tekur langa tíđ at útbyggja hann viđ fleiri eldravinarligum íbúđum, so at sjálvur bústađurin kann verđa ein partur av tí lćttanum, sum tey eldru heimabúgvandi hava třrv á.

    Fíggingin er vandamáliđ

    Loysnin í dag er tó neyvan at niđurleggja rřktarheimspláss í óđum verkum fyri at fáa ráđ til tilbođini til tey heimabúgvandi. Hetta er ein long tilgongd í kanska 10-15 ár, har rřktarheimstřrvurin skal tálmast og helst minka, so fíggjarlig orka fćst til at arbeiđa viđ fyribyrging og heilsuframa.

    Her spćlir fíggingin hjá landskassanum eisini inn. Skal landiđ fíggja ta kommunalu eldrarřktina viđ teimum pengum, sum landiđ rindar í dag, er řllum púra greitt, at so hongur roknistykkiđ ikki saman. Střrsta vandamáliđ í řllum hesum er tí fíggingin.

    Skal skil vera í útleggingini, so má samsvar vera millum krřvini, iđ lřgtingiđ áleggur kommununum viđ lóg, og ta fígging, sum sama lřgting skal játta kommununum á hvřrjum ári til eldrařkiđ.

    Eri neyvan einsamallur um at ivast í, um hetta samsvar verđur. Enn tykjast vera alt ov nógvar ógreiđur um, hvřrja tćnastu kommunurnar yvirhřvur skula veita borgarum, sum eru yngri enn pensjónistar, sum eru menningartarnađ, sjúklingar, sum eru heima, og sjúklingar, sum eru útskrivađir av sjúkrahúsum v.m.

    Tá so fíggingin haraftrat hongur í leysum lofti og verđur hangandi har til langt eftir, at tađ ikki vendist aftur hjá kommununum, so skilja tit kanska, at hetta er ongin álvilig střđa hjá kommunupolitikarum at vera í. Vit eru í stuttum tjóđri.

    Jógvan Arge

    < Vesturskúlin samtyktur | Atlantsflog í vanda >

    BŘKURNAR

    SPYR JÓGVAN
    Her ber til at seta Jógvani spurningar. Allir relevantir spurningar verđa vanliga svarađir innan 24 tímar. Spurningar og svar síggjast her.

    HENTLEIKAR
  • Ger hesa síđuna til tína byrjunarsíđu!
  • Bílegg břkur


  • Jógvan Arge, Tjarnardeild 12, 100 Tórshavn, tlf. 31 55 47, fartlf. 21 55 47

    EINSLISTIR