FORSÍĐAN | LEITA | GREINASAVN | SLÓĐIR | SAMBAND
INNIHALD
  • Býráđiđ (1163)
  • Břkur (34)
  • Fólkatingiđ (24)
  • Greinir (10)
  • Ítróttur (88)
  • Lřgtingiđ (234)
  • Rřđur (45)
  • Spyr Jógvan (52)
  • Viđmerkingar (15)
  • Ymist (145)


  • KUNNING
  • Um síđuna
  • Ćvisřga
  • Bókaútgávur
  • Sjónvarpslýsing
  • Samrřđur
  • Vallýsing 2001
  • Býráđsvaliđ 2000
  • Eitt 100 ára stríđ

  • FLEIRI GREINIR
  • Flaggiđ einsamalt ger jú onki
  • Lítiđ mansligt lokabragd
  • Ein er tíđin at dansa
  • Sterkan lista E í Tórshavnar býráđ
  • Hon teknar rćđumyndir í skúlamálum
  • Stýringina aftur á beint
  • 10 mió eyka til eldrarřkt og heimatćnastu
  • Vinnulíviđ má blóma


  • 25.12.2005 | Evni: Břkur
    Minnist til 25. apríl
    Flaggsřgan hjá Niels Juel Arge:

    Minnist til 25. apríl

    Tađ var ikki av tilvild, at Niels Juel Arge, útvarpsstjóri í 30 ár, skrivađi fřroysku flaggsřguna um Merkiđ. Hann upplivdi teir spennandi og álvarsomu dagarnar í havnargřtum í apríl 1940, tá stríđiđ stóđ um, hvřrjum flaggi fřroyingar skuldu sigla undir, nú kríggj var brostiđ á.

    Í einar tríggjar dagar í apríl 1940 varđ skipađ fyri kravgongum og mótmćlisfundum til frama fyri Merkinum sum Fřroya flaggi. Hóast tađ stundađi til próvtřku á studentaskeiđnum, legđi hann hesar tríggjar dagarnar burtur úr skúlagongdini og var viđ, har nakađ hendi.

    Náttina 26. apríl var hann millum teirra, sum rřddu á Tinghúsvřllinum og fegnađust um, at bretskir myndugleikar hřvdu avgjřrt, at fřroyski flotin skuldi sigla undir Merkinum. Hann heitti á fólk um at minnast til og virđa, at 25. apríl nú var vorđin flaggdagur Fřroya.

    Stríđast fyri Merkinum

    Hřvundurin var eisini javngamal viđ Merkiđ, fřddur í 1920, áriđ eftir, sum studentarnir í Keypmannahavn avráddu, at tađ hvíta, reyđa og bláa flaggiđ, skuldi verđa Merkiđ hjá teirri minstu norđurlendsku tjóđini.

    Barna- og ungdómsár hansara fór mangur leikur fram um Merkiđ. Donsku myndugleikarnir hildu ímóti, at fřroyingar skuldu hava eitt serstakt flagg. Skiparar, sum heysađu tađ á sínum skipi, fingu břtur og í summum fřrum ikki lut í rćttindum, sum annars vóru algongd.

    Teir mest balstýrnu fingu ikki statslán til skip síni og ađrir fingu skerdar mřguleikar at fiska undir Grřnlandi.

    Lřgtingsformađurin Edward Mitens stóđ skúlarćtt fyri Thorvald Stauning forsćtisráđharra, tá hann hevđi biđiđ íslendingar vinda Merkiđ á stong, međan hann bar fram heilsu frá Fřroya fólki á Tingvřllum á 1000 ára hátíđini fyri altinginum.

    Hvřrki fřroyskt flagg ella fřroysk guđstćnasta Fřroyingar vóru ikki samdir. Sambandsflokkurin stríddist viđ hond og fót ímóti fřroyskum flaggi, og teir vildu ikki, at Merkiđ skuldi vindast á stong á tinghúsinum, tá tingiđ hátíđarhelt 900 ára dagin fyri falli Ólavs kongs Halga á Stiklastřđum.

    Teir vildu heldur ikki, at ólavsřkuguđstćnastan varđ hildin á fřroyskum. Hvřrki sjálvstýrismenn ella javnađarmenn fóru í kirkju hendan dagin. Tađ var mett sum hitt sterkasta mótmćli, iđ nakrantíđ var sćđ í Fřroyum.

    Alt hetta legđi upp til spenning um hátíđina, sum skuldi vera á Tinghúsvřllinum eftir middag ólavsřkudag, har tingiđ skuldi setast undir víđum lofti.

    Merkismenn, sum komu í kravgongu av Mullersbrúgv vildu sleppa inn á Tinghúsvřllin viđ fřroyska flagginum, men hetta var teimum sýtt.

    “Tag den klud bort”

    Páll bóndi í Kirkjubř hongdi so Merkiđ út av vindeyganum á tinghúsloftinum, men varđ skjótt handtikin. Tá hevđi hann loyst flagglínuna, sum bar Dannebrog uppi, so danska flaggiđ fall.

    “Tag den klud bort” rópti amtmađurin, tá hann sá fřroyska flaggiđ, og fór heim. Hátíđin upploystist. Summi bitu á kampi, onnur fegnađust. Zakaris á Skipafelagnum royndi at verja Páll, so hann ikki varđ settur í Skansan hendan dag. Flaggvinir strikađu Dannebrog á Skansanum og heysađu Merkiđ í stađin.

    Mikil skriving og řsing var um hesa střrstu gřlu í Fřroyum nakrantíđ. Tingiđ gjřrdi samtyktir, lřgreglan kannađi og reisti ákćru móti Pálli og Sakarisi. Teir vórđu ikki dřmdir fyri landasvik, sum onkur legđi upp til, men fyri ófriđ á gřtuni, og fingu 300 og 100 krónur í bót.

    Fřroya flaggfelag rindađi fíggjarmálaráđnum í Keypmannahavn břturnar viđ heilsanini: Vit hevja várt merki og krevja okkara rćtt.

    Viđurkent í 1940

    Řll tríatiárini var flaggmáliđ á breddanum samstundis, sum stríđst var fyri viđurkenning av fřroyskum máli í kirkju og skúla. Fleiri tingviđgerđir vóru. Střrsta stigiđ var, at Merkiđ slapp av veittra á Tinghúsvřllinum, tá Dannebrog veittrađi á Lřgtinginum.

    So kom kríggiđ, tá Týskland hersetti Danmark, og Bretland hersetti Fřroyar. Hjá eini siglandi tjóđ sum Fřroyum reisti hetta beinanvegin flaggspurningin. Tađ bar illa til at sigla undir merkinum hjá eini tjóđ, sum fíggindin hevđi lagt undir seg. Tí tađ var ikki nóg trygt.

    Endin var, at bretar gjřrdu av, at fřroysku skipini skuldu sigla undir Merkinum, međan kríggiđ stóđ. Tá kríggiđ var av vendist ikki aftur. Viđ heimastýrislógini í 1948 varđ Merkiđ viđurkent sum Fřroiya flagg á landi og sjógvi.

    Dagbókin frá apríl 1940

    Niels Juel Arge skrivađi dagbók um hendingarnar í 1940, og hendan dagbókin var ein uppistřđa til útgávuna av flaggsřguni. Tá fyrsta útgávan kom í 1980, hevđi hann eisini kannađ skjalatilfar hjá ymsum stovnum í Fřroyum.

    Eftir tađ fór hann undir bókarřđina um stríđsárini, sum kom út árini 1985-90. Eisini hendan rřđin hevđi uppruna í dagbókini frá 1940, men nú vórđu kanningar eisini gjřrdar í bretskum, donskum og týskum skjalagoymslum.

    Serliga tćr bretsku, men eisini tćr donsku skjalagoymslurnar, kundu leggja fleiri klípi aftrat flaggsřguni, og hesar forkunnugu upplýsingar eru arbeiddar inn í hesa nýggju og řktu útgávuna av flaggsřguni, sum Jógvan Arge hevur ritstjórnađ.

    Flaggsřgan Merkiđ var onnur bókin, sum Niels Juel Arge legđi úr hondum. Tann fyrsta var ćttarsřgan Argjamenn, sum kom út í 1978. Triđja bókin á egnum forlag var um fřroyskan fiskiskap viđ Rock All í 1983.

    Síđani kom hřvuđsverkiđ um stríđsárini í seks bindum og eftir tađ bókarřđin um fřroyingar í uttanlandssigling undir krígnum, “Teir sigldu úti”, í fimm bindum árini 1991-1995. Niels Juel Arge átti eisini fyrstu bókina av rřđini “Teir tóku land” um fřroyingar í Grřnlandi.

    Upplýsingar:

    Flaggsřgan Merkiđ

    Triđja řkta útgáva 2005

    Hřvundur Niels Juel Arge

    Ritstjórn Jógvan Arge.

    Útgáva: Forlagiđ Tjarnardeild

    Prent: Fřroyaprent

    Tekningar: Bibi Haraldsen, Tummas Mikael Smith og Óli Petersen.

    Perma: Oskar Hermansson

    Bókin er prýdd viđ mongum góđum myndum úr flaggsřguni.

    Síđutaliđ er 208

    Prísurin er kr. 299/-


    < Merkiđ kom á hittlistan | Tey heimleysu loksins á breddan >

    BŘKURNAR

    SPYR JÓGVAN
    Her ber til at seta Jógvani spurningar. Allir relevantir spurningar verđa vanliga svarađir innan 24 tímar. Spurningar og svar síggjast her.

    HENTLEIKAR
  • Ger hesa síđuna til tína byrjunarsíđu!
  • Bílegg břkur


  • Jógvan Arge, Tjarnardeild 12, 100 Tórshavn, tlf. 31 55 47, fartlf. 21 55 47

    EINSLISTIR