FORSĶŠAN | LEITA | GREINASAVN | SLÓŠIR | SAMBAND
INNIHALD
  • Bżrįšiš (1163)
  • Bųkur (39)
  • Fólkatingiš (24)
  • Greinir (10)
  • Ķtróttur (89)
  • Lųgtingiš (234)
  • Rųšur (46)
  • Spyr Jógvan (52)
  • Višmerkingar (15)
  • Ymist (145)


  • KUNNING
  • Um sķšuna
  • Ęvisųga
  • Bókaśtgįvur
  • Sjónvarpslżsing
  • Samrųšur
  • Vallżsing 2001
  • Bżrįšsvališ 2000
  • Eitt 100 įra strķš

  • FLEIRI GREINIR
  • Yvir til Bryggjubakka
  • Nżggj bók frį Jógvan Arge
  • Nżggj bók frį Jógvan Arge
  • Vit eiga bęši frįsųgufólk og originalar
  • Jógvan Arge 70 įr
  • Meiriluti fyri sjįlvstųšu og sjįlvberandi bśskapi
  • ŚTVARPIŠ 60 ĮR
  • Flaggiš einsamalt ger jś onki


  • 25.04.2005 | Evni: Rųšur
    Hevja vįrt Merki og krevja okkara rętt

    Rųšur į flaggdegnum kunna vera so mangt, tķ hesin dagur er altķš eitt gott hųvi til at stešga į og lķta seg ķkring – bęši aftureftir og frameftir.

    Uppgįvan, sum eg havi fingiš ķ dag, ljóšaši nakaš soleišis, at eg skuldi siga eitt sindur um, hvųnn tżdning flaggstrķšiš hevur havt fyri okkara tjóš.

    Sum flaggrųšan į Vaglinum endaši, er lķkt til, at taš meir enn įšur er umrįšandi at minna į sųguna hjį okkara Merki, sum er og hevur veriš eitt strķš fram ķmóti at fįa okkara egna fųroyska Merki višurkent sum eina sjįlvstųšuga ķmynd.

    Okkara ašalmįl er framvegis at koma burtur śr rķkinum, og fyri okkum er lķtil meining ķ at fara at strķšast fyri einum nżggjum rķkissymboli.

    Hvųnn tżdning, flaggstrķšiš hevur havt, kann ķ roynd og veru sigast sera stutt. Flaggdagurin 25. aprķl er einasti alment višurkendi hįtķšardagur, sum er serfųroyskur – sprottin śr fųroyskum strembanum fyri višurkenning sum tjóš.

    Allir hinir hįtķšardagarnir eru sprotnir śr ašrari sųgu og ųšrum hendingum enn okkara egnu. Sjįlvt meginhįtķšin Ólavsųkan er til minnis um hendingar ķ śtlondum.

    Vit halda flaggdagin 25. aprķl, tķ hendan dag fyri 65 įrum sķšani, višurkendu teir, sum eitt skifti rįddu fyri borgum ķ Fųroyum, at fųroysk skip kundu sigla um hųvini viš Merkinum į mesaninum.

    Hetta var hįtišardagur viš lķt eftir 20 įra royndir at vinna fųroyingum rętt til egiš flagg. Umstųšurnar vóru serligar, tķ taš varš ikki hildiš rįšiligt at sigla undir donskum flaggi, mešan vit vóru hersett av bretum og Danmark av tżskarum.

    Fullgjųrt var verkiš kortini ikki, tķ višurkenningin galt bert į havinum. Višurkenningin į landi kom ikki fyrrenn nųkur įr seinni, men hon var ikki sųrt forkųlaš – og er taš enn.

    Settu Merkiš į dagsskrįnna
    Taš er so nógvastašni, at Merkiš ikki sleppur upp ķ stongina, tķ fųroyska tjóšin hevur ikki javnbjóšis rętt viš sjįlvstųšugar tjóšir, tį til skapskeringar kemur ķ teimum avgerandi altjóša stovnunum.

    Vit fegnast sjįlvandi um tęr įvegis višurkenningar, sum vit hava fingiš, alt ķmešan vit halda fram strķšiš fyri fullari višurkenning um allan heim.

    ”Ta dog bort den klud”, skuldi ein amtmašur siga, tį Pįll ķ Kirkjubų legši Merkiš śt av tinghśsvindeyganum į ólavsųku 1930.

    Meir enn taš var Merkiš ikki virt av summum tann, og lķka lķtiš var taš virt į Tingvųllum sama summar, tį danskir myndugleikar kravdu Merkiš strikaš millum onnur tjóšarmerki į 1000 įra hįtķšini fyri altinginum.

    Taš er klįrt, at fųroyingar viš hugi til sjįlvręši hava kent seg traškašar av slķkum hendingum, og lķka nógv kendu teir sjómenn seg traškašar, sum mistu sķni lķvsneyšugu grųnlandsloyvi, vóru teir tiknir fyri at sigla undir fųroyskum flaggi ķ tjśgunum og trķatiįrunum.

    Men hesar hendingar settu Merkiš į dagsskrįnna og vóru tżšandi klķpi ķ tķ varša, sum fųrdu til višurkenningina į havinum ķ 1940.

    Skerdan rętt til flaggiš
    10 įr seinni samtykti lųgtingiš, at 25 aprķl skuldi vera flaggdagur fyri fųroyska flagginum, og skślastjórnin viš rķkisumbošsmanninum sum fųddum formanni sendi śt boš į dpnskum mįli til allar skślar um hendan dag at savna bųrnini ķ skślanum og siga teimum frį Merkinum og tess uppruna.

    Višurkenningin į havinum ķ 1940 var helst ętlaš sum eitt fyribils įtak, so eitt fólk, iš var hersett av bretum ikki sigldi um hųvini viš einum flaggi, sum hoyrdi til eitt land, iš var undir fķggindaręši Tżskalands.

    Bretar sųgdu jś beinanvegin, at teir vildu lata Danmark Fųroyar aftur ķ sama standi, sum teir tóku tęr, stjórnmįlaliga.

    Men gongdin strķšsįrini og undirtųkan, sum sjįlvstżrishugsjónin fekk hesi įrini, gjųrdi, at ķ flaggmįlinum vendist ikki aftur, og ein partur av teirri nżggju stjórnarskipanini, heimastżrislógini, varš, at eitt serligt fųroyskt flagg varš višurkent – viš avmarkingum.

    Rķkisstovnar og teirra skip skuldu framvegis flagga viš donskum flaggi, og fólk og felųg kundu framvegis flagga viš Dannebrog ķ Fųroyum, um tey hųvdu hug til tess. Ķ Danmark kundi fųroyska flaggiš bert ķ einstųkum fųrum nżtast uttan serligt loyvi.

    Viš ųšrum oršum fullur ręttur til Danabrók ķ Fųroyum og skerdur ręttur til Merkiš ķ Danmark.

    Krevja višurkenning sum tjóš
    Rętturin til at brśka Merkiš longur śti ķ heimi hevur eisini veriš skerdur. Vit hava fingiš taš ķ hśnar hįtt summstašni, eitt nś innan ķtrótt og onnur įhugaųki, men onganstašni har taš hevur vitalan tżdning fyri okkum sum tjóš og eitt egiš fólk.

    Taš samsvarar nś vęl viš ta stųšu, sum rķkismyndugleikar hava havt og framvegis tykjast hava til okkum sum tjóš.

    Okkara stavnhald mį tķ, enn sum įšur, vera at vinna okkara fólki višurkenning sum tjóš millum ašrar tjóšir, og okkara krav mį vera, at tęr oršingar ķ skjųlum, sum landsstżriš og rķkisstjórnin hava skrivaš undir um okkum sum tjóš, verša fųrdar śt ķ lķviš mótvegis umheiminum – eitt nś viš frįbošan til Felag Sameindu Tjóša um, at Fųroyar og fųroyingar eru ein tjóš viš teimum ręttindum, sum har til hoyra.

    Bįturin mį hava eitt merki
    Taš var ķslendska sjįlvstżriš ķ 1918, sum birti neistan til Merkiš. Fųroyskir studentar hųvdu veriš til veitslu hjį ķslendskum lagsbrųšrum ķ Keypmannahavn og vóru hugtiknir av gongdini ķ Ķslandi – eisini flagginum, sum teir hųvdu fingiš ķ 1913 į leiš sķni fram móti sjįlvstżrinum.

    ”Skulu fųroyingar einaferš koma so langt, at teir allir vilja draga eina lķnu og rógva į sama bįti, mį bįturin hava eitt merki”.

    Hesi vóru oršini hjį fįmininginum Jens Oliveri Lisberg, sum var kveikjarin millum studentarnar um hetta mundiš, og śrlitiš var, at teir settu seg nišur at skapa fųroyska flaggiš, sum fekk tann hvķta, blįa og reyša litin ķ ašrari samanseting enn grannaflųggini.

    Skjótt hugtók Merkiš ungdómar ķ Fųroyum, og ķ Havn gingu kvinnufelagiš Sjeystjųrnan og dreingjafelagiš Neistin saman ķ eitt felag viš nżggja navninum Merkiš og hųvdu studentaflaggiš sum felagsmerki.

    Taš nżttu tey į fundum og śtferšum, og skjótt avloysti Merkiš tjaldursflaggiš og vešraflaggiš į fólkafundum. Ķ 1925 varš bert veitraš viš Merkinum į fólkafundi ķ Kollafirši annan hvķtusunnudag.

    Fyrstu ferš, Merkiš var nżtt į bįti, var ķ 1920, og fyrstu ferš, menn sóu eitt fųroyskt skip viš Merkinum į mesaninum, var undir Ķslandi ķ 1923.

    Fleiri tóku upp sišin sum įrini lišu, men donsku yvirvųldini dįmdi hetta ikki. Fleiri skiparum varš noktaš grųnlandsloyvi fyri slķkt ólżdni, og taš hendi seg meir enn so, at teir, sum nżttu Merkiš į skipum sķnum, fingu ikki lįn śr danska fiskarķbankanum.

    ”Det forekommer mig noget urimeligt, at et skib, hvori den danske stat har anbragt midler, sejler under andet męrke end det danske flag”, skrivaši amtmašurin til Keypmannahavnar.

    Orrustan ķ 1930

    Kendastu samanbrestirnir um Merkiš vóru ķ 1930. Fyrst tį Merkiš – sum eg nevndi - varš strikaš į Tingvųllum eftir kravi frį donskum myndugleikum, og sķšani tį umboš teirra rżmdi av minningarhaldi į Reykjavķkar kirkjugarši, tķ Merkiš var vundiš um fótin į gravsteininum yvir menninar, sum doyšu viš sluppini „Acorn“.

    Hetta gav mikiš afturljóš, og į ólavsųku vóru fundir og mótmęlisgongur – bęši orsakaš av hendingunum ķ Ķslandi og av tķ, at lųgtingsins fyrisęti ikki fann śt av at veitra viš Merkinum į sjįlvum lųgtingshśsinum.

    Hįtķšarhald skuldi vera į Tinghśsvųllinum hendan dag og lųgtingiš setast undir vķšum lofti. Mikil troškan varš, og endin var, at Pįll bóndi hongdi Merkiš śt av loftvindeyganum ķ sušurskjųldrinum.

    Lųgrreglan legši uppķ, og ķ ųllum vasanum fór Danneborg, sum hekk uppi ķ flaggstongini, dalaši nišur į eina stong nišri ķ skjųldrinum, har Vešramerkiš hekk.

    ”Ta dog den klud bort”, segši amtmašurin og fór fornermašur til hśs. Hįtķšarhaldiš var spilt fyri summi, og mikiš politiskt eftirspęl var ķ Fųroyum og eisini ķ Danmark.

    Pįll ķ Kirkjubų fekk 300 krónur ķ bót fyri atgerš sķna, og Sakaris į Skipafelagnum, sum vardi Pįll móti politinum, varš sektašur viš 100 krónum.

    Fųroya Flaggfelag sendi myndugleikunum ķ Keypmannahavn tęr 400 krónurnar og skrivaši til fķggjarmįlarįšiš, sum kravdi bųturnar upp:

    ”Fųroya flaggfelag ųnsker at vise den danske nation, at vi er i samfųlelse med de ųnsker, olajfolket frembar under festlighederne om ret for det fęrųske flag og misbilligelse af den hån, Danmarks statsminister viste fęringerne og det fęrųske flag under tusindårsfesten på Island”.

    ”Vit mótmęla, hevja vįrt merki og krevja okkara rętt”, skrivaši flaggfelagiš.

    Tey oršini kunna vit saktans gera til okkara - enn dagin ķ dag.

    Takk fyri og góšan flaggdag.

    ---


    < Heilsufrųšiliga góškennir brennistųširnar | Tann grųna Havn >

    BŲKURNAR

    SPYR JÓGVAN
    Her ber til at seta Jógvani spurningar. Allir relevantir spurningar verša vanliga svarašir innan 24 tķmar. Spurningar og svar sķggjast her.

    HENTLEIKAR
  • Ger hesa sķšuna til tķna byrjunarsķšu!
  • Bķlegg bųkur


  • Jógvan Arge, Tjarnardeild 12, 100 Tórshavn, tlf. 31 55 47, fartlf. 21 55 47

    EINSLISTIR