FORSĶŠAN | LEITA | GREINASAVN | SLÓŠIR | SAMBAND
INNIHALD
  • Bżrįšiš (1163)
  • Bųkur (34)
  • Fólkatingiš (24)
  • Greinir (10)
  • Ķtróttur (89)
  • Lųgtingiš (234)
  • Rųšur (46)
  • Spyr Jógvan (52)
  • Višmerkingar (15)
  • Ymist (145)


  • KUNNING
  • Um sķšuna
  • Ęvisųga
  • Bókaśtgįvur
  • Sjónvarpslżsing
  • Samrųšur
  • Vallżsing 2001
  • Bżrįšsvališ 2000
  • Eitt 100 įra strķš

  • FLEIRI GREINIR
  • Meiriluti fyri sjįlvstųšu og sjįlvberandi bśskapi
  • ŚTVARPIŠ 60 ĮR
  • Flaggiš einsamalt ger jś onki
  • Lķtiš mansligt lokabragd
  • Ein er tķšin at dansa
  • Sterkan lista E ķ Tórshavnar bżrįš
  • Hon teknar ręšumyndir ķ skślamįlum
  • Stżringina aftur į beint


  • 25.04.2003 | Evni: Rųšur
    Merkiš er sterkasta ķmyndin
    Góšu ķtróttafólk og įhoyrarar!

    Taš er ein góšur sišur at halda flaggdag. Sķšani 1947 hevur flaggdagurin veriš hildin į hvųrjum įri į Vaglinum ķ Havn, og sum įrini eru lišin, og flaggdagurin er voršin meiri višurkendur sum hįtķšardagur, hevur hesin sišur breitt seg śt um alt landiš.

    Taš er męr ein heišur, at vera bišin at halda flaggrųšu į Vaglinum į Eiši. Taš er hugaligt at hoyra kórsangararnar og sķggja hesi ungu ķtróttafólkini śr Eišis Bóltfelag saman viš teimum fittu bųrnunum ķ bygdini heišra Merkiš viš skrśšgonguni śr Mślavķk.

    Havi stašiš her eina ferš fyrr. Taš var fyri 25 įrum sķšani. Tį var taš ein ótolin ungur mašur, iš bar oršini fram.

    Tankarnir snśšu seg serliga um, at taš gekk ongan veg viš sjįlvbjargnisstarvinum hjį fųroyingum. Samandrįtturin var, at landsins kosnu menn ķ meira lagi spęldu sęr viš mįlum, sum hųvdu lķtlan tżdning, heldur enn vinna okkum ręši ķ egnum landi og javnbjóšis sęti millum ašrar tjóšir ķ heiminum.

    Taš var óivaš rętt ķ summum fųrum, men lķta vit aftur um okkum, so var hetta eisini ein tķš, har sjįlvbjargni var į skrįnni.

    Hetta var tķšin, tį fiskimenn og śtróšrarmenn, flakakvinnur og arbeišsmenn, vinnulķv og landastjórn lųgdu allar įrar ķ sjógv fyri at umskifta tann fųroyska gerandisdagin frį inntųkunum śr teimum vķšu veišumųguleikunum ķ ųllum Noršuratlantshavi til ķ stóran mun at liva av fiskigrunnunum undir Fųroyum.

    25. aprķl ķ 1978 var bara eitt gott įr lišiš, sķšani fiskimarkiš varš flutt śt į 200 fjóršingar, og ein stórur partur av okkara fiskiflota kom heim į grunnarnar, sum śtlendingar hųvdu gjųrt sęr dęlt av meginpartin av einari ųld.

    Tey vóru nųkur, sum ikki trśšu upp į, at taš bar til hjį okkum at liva av tķ tilfeinginum, sum svam fyri okkara egnu durum. Men tey vóru fleiri, sum įsannašu, at siglast mįtti og livast mįtti, og hjį teimum vóru bara eini rįš.

    Tey vóru at smoyggja upp um armar, leggja ķ vašiš og fįa sum mest burtur śr tķ nįttśrurķkidųminum, sum vit nś įttu einsamųll innanfyri okkara egna nógv vķškaša mark – saman viš tķ, sum vit kundu tinga okkum fram til ķ annara hųvum.

    Vit byggja enn hetta land, og eišismenn sita sum so mangan įšur mitt ķ fiskinum.

    Eiši er kjarnin

    Męr er sagt, at tilveran allar dagar hevur veriš umskiftandi hjį eišisfólkum. Var nógvur fiskur, var gott at bśgva į Eiši. Var lķtil fiskur, kundi vera svangligt at vera eišismašur.

    Taš hevši viš sęr, at eišisfólk stundum fluttu burtur ķ stórum tali at finna sęr ašrar mųguleikar fyri lķvsins uppihaldi. Ęttarbondini til tey fólkini finnast aftur um allar Fųroyar. Eiši er į tann hįtt partur av samleikanum hjį nógvum fólkum, sum ongantķš hava bśleikast her.

    Ķ so mįta eri eg onki undantak. Langomma mķn var śr eldru Britustovu. Hon kallašist Marin Johansen og giftist sušur į Argir viš gróthųggaranum Óla Arge. Ein beiggi hennara bśsettist eisini į Argjum og varš róptur Eišis-Jóhan. Ein systir hennara giftist til Havnar, mešan onnur systkin vóršu verandi į Eiši.

    Frį hesum systkjum eru nógvir eftirkomarar her noršuri į leišini, į havnarleišini og ymsa ašrastašni ķ landinum. Til dųmis hitti eg ofta nakrar heršabreišar og meir at kalla lįgfųttar fermenningar, sum eru trišja ęttarliš frį eišismonnum, iš bśsettust į Tvųroyri.

    Og taš er so javnan, at fólk, sum tś heldur vera fullblóšs klaksvķkingar, kvķvķkingar, vįgbingar ella t.d. oyrarmenn, vķsa seg at vera runnir av hesi somu rót į Eiši.

    Taš dylst ikki, at vit kenna okkum at hava ein felagsnevnara – og kjarnin ķ honum er Eiši.

    Merkiš ķ sųguni

    Samleiki hevur ikki bara nakaš viš beinleišis ęttarbond at gera. Hann er eisini okkara felags eyškenni sum fųroyingar viš egnum mįli, egnari mentan, egnum landi, egnum havi og egnum havbotni.

    Tann sterkasta ķmyndin av hesum samleikanum er Merkiš, sum vit eru komin saman at hįtķšarhalda ķ dag. Taš var av tilvild, at dagurin bleiv tann 25. aprķl, men taš var ikki bara tilvild, at vit fingu taš hvķta, blįa og reyša krossmerkiš, tį vit fingu eitt višurkent fųroyskt flagg.

    Tį Fųroyar og Danmark vóršu hersett ķ aprķl 1940, komu vit ķ hvųr sķn part. Tżskarnir lųgdu sķna kųldu hond į Danmark, mešan bretar gjųrdu eina vinarliga herseting ķ Fųroyum – serliga fyri at verja seg sjįlvar móti įlopi ķ rygggin.

    Fųroyar vóru fyrsta land, sum bretar yvirhųvur hersettu ķ seinna heimsbardaga, og teir hųvdu eisini brśk fyri, at fųroyingar, teirra millum eišismenn, sigldu til Onglands viš fiski, men teimum lķkaši ikki, at vit sigldu undir donskum flaggi, tķ taš var voršiš fķggindaflagg.

    Į boršinum vóru fleiri uppskot um, hvųrjum flaggi fųroyingar so skuldu sigla undir, men so mikiš hevši studentaflaggiš hjį Jens Oliver Lisberg brent seg ķ hugan hjį fųroyingum, at bretar hildu bestu rįšini vera at višurkenna taš sum fųroyskt flagg.

    Longu fyri taš hųvdu fųroyskir fiskimenn mįlaš fųroysku litirnar į bųgirnar į skipum sķnum, og sušuri viš Orknoyggjarnar hevši ein bretskur loytnantur bišiš skiparan Hans Mikkelsen į sųrvįgssluppini ”Eysturoynni” heysaš fųroyska Merkiš, tį bretar hųvdi strikaš danska flaggiš.

    Hart strķš

    Merkiš var ein lišur ķ sjįlvbjargnisstrķšnum hjį fųroyingum. Taš vóru studentarnir ķ Keypmannahavn, sum evnašu taš til beint eftir fyrra heimsbardaga, og taš vóru eisini teir, sum bóru taš fram į fyrsta sinni. Hetta varš gjųrt ķ eini tķš, tį studentarnir vóru teir, sum kravdu fųroyingum vķšastu ręsur at virka undir.

    Merkiš var umstrķtt ķ mong įr. Taš varš brśkt uppi į landi, og taš varš brśkt į bįtum og skipum langt įšrenn taš varš alment višurkent, og fleiri fingu eisini svišan at kenna afturfyri, at teir vóru nęsadjarvir. Nógvir fingu bót fyri at flagga viš Merkinum, og rķkismyndugleikarnir sżttu fleiri skiparum loyvi at fara til Grųnlands aftur at fiska av somu grund.

    Taš hendi seg eisini, at Merkiš varš drigiš nišur eftir kravi frį donskum myndugleikum – eitt nś į 1000 įra hįtķšini ķ Reykjavķk ķ įrinum 1930. Og flaggvišurskiftini vóru stundum so flųkt, at eina tķš bar ikki til at flagga viš tķ kring tinghśsiš ķ Havn.

    Tķ undrar taš ikki, at taš var sannur hįtķšardagur, tį Merkiš loksins varš višurkent hin 25. aprķl 1940. Tį hųvdu fundir og kravgongur veriš ķ havnargųtum ķ fleiri dagar, mešan tingast varš um flaggspurningin.

    Tį śrslitiš so kom, fagnaši mannamśgvan bretska konslinum, sum tikiš hevši avgeršina, og savnašist į Vaglinum ķ Havn at fegnast ķ felag um Merkiš. Har vóršu fųšilandssangir sungnir, og dansurin fekk so lystiliga į mišjari nįtt.

    Ręši ķ egnum landi

    Merkiš hevur sķšani veriš tann alfųroyska ķmyndin. Vit vinda taš į stong allar okkara hįtķšardagar og minnisdagar, og vit hava taš fremst ķ okkara fylkingum.

    Viš Merkinum į odda eru vit eisini farin burtur ķ lond at gera vart viš okkum.

    Eitt nś, tķ at vit hųvdu okkara egna flagg millum onnur tjóšflųgg, hevur okkum boriš til at sleppa upp ķ altjóša samarbeiši.

    Vit kappast į jųvnum fųti viš ųll heimsins lond ķ ķtróttakappingum. Vit vinna eisini sigrar ķ hesum kappingum og fella tįr, tį taš fer ķ hśnarhįtt fyri fųroyingum av Eiši og ašrastašni, sum standa seg vęl.

    Vit sleppa til boršs viš ųšrum tjóšum ķ ašrar mįtar eisini, men meir enn hįlvt er verkiš ikki. Tann stóri spurningurin er enn sum įšur, at fįa alt ręši į egnum višurskiftum.

    Stundum eru og verša tųk tikin. Skślin er nś fųroyskur allur, sum hann er, og almannamįlini somuleišis.

    Virkaš veršur fyri at fįa fólkakirkjuna į fųroyskar hendur.

    Virkaš veršur fyri, at dómstólar, ręttarskipan og lųgregla verša fųroysk.

    Virkaš veršur fyri at yvirtaka lóggįvuna um persónligu ręttindi okkara.

    Arbeitt veršur viš at smķša grundlóg fyri Fųroyar, sum įsetur okkara stjórnarvišurskifti og hvųnns mans ręttindi.

    Og stevnt veršur fram móti einum sjįlvberandi bśskapi.

    Hetta eru sera tżdningarmikil mįl ķ sjįlvbjargnisstrķšnum, og ongin er nęrri at taka sęr av teimum, enn vit sjįlvi.

    Hógvarnir undan

    Tį strķšiš į sinni stóš um Merkiš, vóru vit ķ amtstķšini. Allar avgeršir lógu ķ Keypmannahavn, og fųroyingar hųvdu bara ummęlisrętt ķ egnum mįlum - og nóg illa taš.

    Hógvarnir komu undan aftur nś ein dagin, tį postmenninir gingu rįhallir viš kunngeršarblųšum, sum settu nżggjar hernašarligar revsilógir ķ gildi fyri Fųroyar.

    Eitt einmęlt lųgting hevur fyri tveimum įrum sķšani samtykt og bošaš rętta viškomandi frį, at Fųroyar hvųrki hava brśk fyri ella vilja hava hesar hernašarligu lógir og reglur, men danskir myndugleikar hava sett tęr ķ verk av sķnum eintingum.

    Eitt samt lųgting er nś ķ ferš viš at bišja donsku stjórnina seta hesar lógir śr gildi aftur. Vit fįa at sķggja, hvat spyrst burtur śr, og hvat ręši vit ķ veruleikanum hava ķ egnum landi, tį um hesar spurningar ręšur.

    Hitt fręlsa rķkiš

    Ein av dagsins aktuellu spurningum er at leggja kommunur saman. Skilji į lagnum, at Eišis Kommuna heldur seg kśrra, mešan grannakommunurnar hugsa um at ganga saman.

    Taš fari eg ikki at leggja meg śt ķ, men męr renna ķ huga višurskiftini į Eysturlandinum fyri fįum įrum sķšani. Tį lųgdu kommunur saman ķ Ķslandi, og einar trķggjar kring Seyšisfjųršin og grannfirširnar gingu saman ķ eina stórkommunu.

    Tęr samtyktu, at nżggja kommunan skuldi eita Eysturrķki eins og kenda landiš sušuri į meginlandinum. Mikil gleimur stóšst av hesi ętlan, og tį samanumkom, vildi ķslendska rķkisstjórnin ikki góštaka navniš.

    Men trętan segši óivaš sķna sųgu um, at tey į Eysturlandinum vildu styrkja um sķn samleika mótvegis teirri fjųlmentu Reykjavķkarleišini.

    Ķ sama grannalag viš Egilsstašir į Eysturlandinum er ein lķtil kommuna, sum ikki vildi leggja saman viš nųkrum av grannakommunum. Hon helt seg standa seg best einsamųll, og veršur į mannamunni rópt Frķrķkiš – hitt fręlsa rķkiš.

    Męr kemur fyri, at stųšum her viš Sundalagiš og Noršureysturoynni er nakaš tann sama sum į Eysturlandinum.

    Drķviš į

    Taš er Eišis Bóltfelag, sum skipar fyri ķ dag. Hetta felag byggir į rķkar tradisjónir, sum hava havt stóran tżdning fyri bygdina og bygdarfólkiš.

    Fųroyskur ķtróttur sum heild hevur eisini notiš gott av EB. Longu stovningarįriš ķ 1913 vóru eišismenn viš til fyrstu royndirnar at samskipa fótbólt ķ Fųroyum, og EB var eisini viš, tį Ķtróttasamband Fųroya varš sett į stovn ķ 1939.

    Ķ kommununi hevur nógv veriš lagt fyri til tess at veita ungdóminum góšar umstųšur at ķška ķtrótt og menna sįl og likam viš fótbóltsvųllinum nišri į Mųl og teirri stįsiligu nżggju ķtróttarhųllini. Hetta er eišisfólki til miklan sóma.

    Taš ber eisini įvųkst. Takiš bara kappingina um lųgmanssteypiš.

    Nżti hųviš til at ynskja eišisfólki til lukku viš tķ framśr góša śrslitinum, sum EB/Streymur hevur havt ķ bólkaspęlinum.

    Nś veršur stevnt beint ķmóti finaluni į ólavsųku um pokalin.

    Hetta er eitt prógv um, at hóast taš mangan tykist tógviš at vinna upp um nęstu sżn, so loysir taš seg at drķva į.

    Taš var eisini stavnhaldiš hjį teimum, sum strķddust fyri Merkinum į sinni.

    Takk fyri meg. Góšan flaggdag og drķviš į.

    ---


    < Tekniskan skśla fram um studentaskśla? | Jįttanir ķ óšum verkum >

    BŲKURNAR

    SPYR JÓGVAN
    Her ber til at seta Jógvani spurningar. Allir relevantir spurningar verša vanliga svarašir innan 24 tķmar. Spurningar og svar sķggjast her.

    HENTLEIKAR
  • Ger hesa sķšuna til tķna byrjunarsķšu!
  • Bķlegg bųkur


  • Jógvan Arge, Tjarnardeild 12, 100 Tórshavn, tlf. 31 55 47, fartlf. 21 55 47

    EINSLISTIR